The nutritional value of olive oil

Το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο κυρίως, έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης για πολλούς επιστήμονες, οι οποίοι έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι αποτελεί τρόφιμο κλειδί για την ανθρώπινη υγεία και ευεξία.

Η μελέτη των 7 Χωρών του Dr Keys ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετία του 50 τράβηξε τα βλέμματα στην Κρητική διατροφή και τόνισε την σπουδαιότητα της ποιοτικής και ποσοτικής διαφοροποίησης, στην κατανάλωση των διάφορων τροφών.
Το ελαιόλαδο, τρόφιμο που λόγω της σύστασης του και της ποσότητας που καταλωνόταν καθημερινά, επιδρούσε σημαντικά στην υγεία του πληθυσμού, όπου παρουσιάζονταν χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας, καρδιαγγειακών νοσημάτων και καρκίνου σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες.Η υψηλή περιεκτικότητα του σε ακόρεστα λιπαρά οξέα και η χαμηλή σε κορεσμένα και πολυακόρεστα, σε συνδυασμό με την υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη-Ε και άλλες αντιοξειδωτικές ουσίες, το καθιστούν εξαιρετικό φάρμακο για την αντιμετώπιση αλλά και την πρόληψη πολλών νόσων. Γι’αυτό και τα τελευταία χρόνια του έχει χαρακτηριστεί και ως λειτουργικό τρόφιμο.


Νέες μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Medicine το Φεβρουάριο του 2013 έδειξαν ότι μία δίαιτα που περιλαμβάνει την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας έξτρα παρθένου ελαιολάδου και περίπου 30 γρ.ξηρών καρπών ημερησίως, μειώνει τον κίνδυνο καρδιακού επεισοδίου και καρδιαγγειακών προβλημάτων κατά 30% σε ομάδες ατόμων υψηλού κινδύνου.  Τα θετικά αποτελέσματα της Μεσογειακής δίαιτας ήταν μάλιστα τόσο ενυπωσιακά, που η έρευνα διεκόπη πρόωρα καθώς θεωρήθηκε ανήθικο να μην επιτραπεί σε όλους τους συμμετέχοντες να επωφεληθουν από μιά πιό υγιεινή διατροφή.  Ερευνητές επίσης παρακολούθησαν 7,447 ανθρώπους στην Ισπανία πάνω από 5 χρόνια.Τα τεράστια οφέλη της Μεσογειακής δίαιτας εξέπληξαν ακόμα και τους ερευνητές. Η έρευνα έδειξε ότι μία Μεσογειακή δίαιτα, με σημαντική κατανάλωση ελαιολάδου (4 κουταλιές της σούπας ημερησίως) και ξηροί καρποί (30 γραμ. ή 1 ουγγιά ημερησίως), έχει παρόμοιο αποτέλεσμα με τις στατίνες, τα φάρμακα δηλαδή που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της χοληστερίνης, και που μειώνουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα κατά 25% με 30%.

Οι Κρητικοί καταναλώνουν περίπου 93 γραμμάρια ελαιολάδου ανά ημέρα, ή 3 κιλά το χρόνο.

Ποιά είναι όμως αυτά τα χαρακτηριστικά που κάνουν το ελαιόλαδο τόσο ξεχωριστο;

Η υψηλή περιεκτικότητα του σε ακόρεστα λιπαρά οξέα και η χαμηλή σε κορεσμένα και πολυακόρεστα, σε συνδυασμό με την υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη-Ε και άλλες αντιοξειδωτικές ουσίες, το καθιστούν εξαιρετικό φάρμακο για την αντιμετώπιση αλλά και την πρόληψη πολλών νόσων. Γι’αυτό και τα τελευταία χρόνια του έχει χαρακτηριστεί και ως λειτουργικό τρόφιμο  “functional food”.

Ας γνωρίσουμε σιγά σιγά τα οφέλη του στο ανθρώπινο σώμα:

  • Η κατανάλωση του ελαιολάδου συμβάλλει στη μείωση της ολικής χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και της LDL (κακής) χοληστερόλης και έτσι αναστέλοντας έτσι την αρτηριοσκλήρυνση. Ταυτόχρονα διατηρεί ή αυξάνει την επίπεδα της HDL (καλής) χοληστερόλης που έχει καρδιοπροστατευτική δράσηκαι συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, οι Dr Renaud και Dr Longeril παρουσιάσαν τη μελέτη Lyon Heart στην οποία συμμετείχαν ασθενείς που είχαν υποστεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Ήταν πολύ εντυπωσιακό ότι το 70% των ασθενών που ακολούθησαν την Κρητικού τύπου δίαιτα επιβίωσαν, σε αντίθεση με τους ασθενείς που ακολούθησαν την δίαιτα που συνιστούσε η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία
  • Η υψηλή περιεκτικότητα του σε αντιοξειδωτικές ουσίες όπως η βιταμίνη-Ε και οι πολυφαινόλες (τυροσόλη, καμφερόλη, κερκετίνη κ.α) , βοηθά στην εξουδετέρωση των ελεύθερων ριζών και επιτυγχάνεται η μείωση της πιθανότητας εμφάνισης καρκίνου του μαστού, του παχέος εντέρου του ενδομητρίου, του προστάτη . Επίσης, η υψηλή περιεκτικότητα του σε πολυφαινόλες, βιταμίνη Ε, χλωροφύλλη και καροτενοειδή μπορούν να ενδυναμώσουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα. .
  • Πέρα από την προστασία ολόκληρου του πεπτικού συστήματος από τον καρκίνο, το ελαιόλαδο έχει ήπια υπακτική δράση που βοηθά στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας. Επίσης βοηθά και σε άλλες ασθένειες όπως οι πέτρες στη χολή και το συκώτι και το έλκος του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου.  
  • Σύμφωνα με την μελέτη της Dr Τριχοπούλου οι άνθρωποι που ακολουθούν την Κρητική διατροφή και στα πλαίσια αυτά καταναλώνουν ελαιόλαδο είναι μακροβιότεροι. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες, συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων του κεντρικού νευρικού συστήματος και του εγκεφάλου, παρέχονταςπροστασία από εκφυλιστικές νόσους όπως το Alzheimer ή ακόμα και το Parkinson..
  • Η χρήση ελαιολάδου από άτομα που πάσχουν από διαβήτη, ειδικά μη ινσουλινοεξαρτώμενο (διαβήτη τύπου ΙΙ) βοηθά στην σταθεροποίηση των επιπέδων γλυκόζης αίματος σε χαμηλά επίπεδα και την αποτροπή ενεργοποίησης της νεογλυκογενέσης στο ήπαρ. Επιπλέον, βοηθά στην μείωση της πιθανότητας εμφάνισης διαβήτη σε σχέση με άτομα που δεν έχουν εντάξει στο διαιτολόγιο τους το ελαιόλαδο αλλά προτιμούν άλλα λιπαρά.
  • Σύμφωνα με μελέτες, το μέγεθος, το πάχος και η υφή των οστών παρουσιάζουν διαφοροποίηση σε ανθρώπους που καταναλώνουν ελαιόλαδο, λόγω της ενίσχυσης τους με μεταλλικά στοιχεία. Επίσης καλύπτει την αναλογία κορεσμένων, μονοακόρεστων και πολυακορέστων λιπαρών που χρειάζονται ο άνθρωπος στα πρώτα στάδια της παιδικής ηλικίας και με αυτό τον τρόπο βοηθά την ομαλή ανάπτυξη του. Μάλιστα θεωρείται πολύ σημαντικό ότι ο λόγος λινελαϊκού προς α- λινολενικό οξύ (ω6:ω3) στο ελαιόλαδο, είναι πλησιάζει αυτόν του μητρικού γάλακτος. Τέλος, είναι πιο εύπεπτο και αφομοιώσιμο σε σχέση με άλλα λιπαρά.

Γεωργία Πετράκη – Διατολόγος-Διατροφολόγος; 
Μέλος του Δικτύου Κρητικής Γαστρονομίας
 
 
 
Βιβλιογραφία:

  • Allbaugh, L. G. Crete: A Case Study of an Underdeveloped Area. 1953
  • Δρ. Απόστολος Κυριτσάκης, M.Sc.Ph.D., Όλα τα μυστικά για το Ελαιόλαδο, Εκδόσεις Αγρότυπος, Αθήνα, 2000
  • Trichopoulou A, et al. Healthy traditional Mediterranean diet: an expression of culture, history, and lifestyle. Nutr Rev, 1997, 55(11 Pt 1): 383-9.
  • Mensink R, et al. Effect of a diet enriched with monounsaturated fatty acids on levels of LDL- and HDL-cholesterol in healthy women and men. N Engl J Med, 1989, 321: 436-441
  • Lipworth L, et al. Olive oil and human cancer: an assessment of the evidence. Prev Med, 1997, 26(2): 181-90
  • Renaud S, et al. Cretan Mediterranean diet for prevention of coronary heart disease. Am J Clin Nutr, 1995, 61 (6 Suppl): 1360S-1367S.
  • Christakis G, et al. Crete: A study in the metabolic epidemiology of coronary heart disease. Am J Cardiol, 1965, 15: 320-332.
  • Trevens TA, et al. Parkinson’s and Alzheimer’s diseases: epidemiological comparison. 1. Descriptive aspects. Neuroepidemiology, 1993, 12(6):336-44.
  • Cipriani F, et al.Gastric cancer in Italy. Ital J Gastroenterol, 1991, 23(7): 429-35.
  • Bitterman WA, et al. Environmental and nutritional factors significantly associated with cancer of the urinary tract among different ethnic groups. Urol Clin North Am, 1991, 18(3): 501-8.
  • Sanz Paris A, et al. [Lipid metabolism and new dietetic recommendations in diabetes mellitus]. An Med Interna, 1996, 13(3): 136-45.
  • Jenness R. The composition of human milk. Semin Perinatol, 1979, 3(3): 225-39
  • Behl C. Alzheimer’s disease and oxidative stress: implications for novel therapeutic approaches. Prog Neurobiol, 1999, 57(3): 301-23.
  • University of Minnesota http://www.sph.umn.edu/epi/history/overview/
  • http://www.internationaloliveoil.org
  • http://www.oliveoiltimes.com/olive-oil-basics/new-tool-evaluates-olive-oil-healthfulness/30480
  • http://www.drhirani.com/Assets/lyonfinalreport.pdf   Final report of the Lyon Diet Heart Study
  • http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1200303   New England Journal of Medicine